Thursday, November 3, 2016

१ मे महाराष्ट्र राज्य स्थापनादिन

१ मे  महाराष्ट्र राज्य स्थापनादिन  


भारतात बोलल्या जाणा -या भाषांची व त्या भाषांच्या बोलींची संख्या सुमारे १६०० आहे. त्यांपैकी असामी,बंगाली,गुजराती,हिंदी ,कन्नड,काश्मिरी ,मल्याळम,मराठी,उडिया,पंजाबी,संस्कृत ,सिंधी,तामिळ,तेलुगू ,व उर्दू या भाषा प्रमुख आहेत. त्यातील संस्कृत ,सिंधी व काश्मिरी या भाषा कोणत्याही राज्याच्या राजभाषा नाहीत. जम्मू व काश्मिरी या भाषा कोणत्याही राज्याच्या राजभाषा नाहीत. जम्मू व काश्मीरची राजभाषा उर्दू आहे. एक भाषा बोलणा -या जनतेच्या सलग प्रदेशाचे एक राज्य असणे म्हणजे भाषावार प्रांतरचना होय. इंग्रज काळात एकेका प्रांतात विभागलेले होते.

एक भाषक लोकांत सहज एकी होते,ती होऊ नये म्हणून इंग्रजांनी जाणूनबुजून अशी प्रांतरचना केलेली होती.स्वातंत्र्य प्राप्तीनंतर भाषावार प्रांतरचना करायचे आपल्या सरकारने ठरविले एक भाषा बोलणा -या लोकांचे एक राज्य असले तर सांस्कृतिकदृष्टया ते राज्य एकसंध बनते आणि त्या राज्याचा विकासही योग्यरीत्या होतो या उद्देशाने भाषावार प्रांतरचना होणे जरुरीचे होते. केंद्र सरकारने सन १९५६ मध्ये भारतातील बहुतेक सर्व राज्यांची भाषावार प्रांतरचना केली.परंतु गुजराती व मराठी भाषा बोलणा -या सर्व जनतेचे एक द्विभाषिक बनविले. गुजरात व महाराष्ट्र ही दोन वेगळी राज्ये न करता केवळ मुंबईच्या प्रश्नावरून हे द्विभाषिक बनविले होते. या द्विभाषिकाविरुद्ध गुजरातेत महागुजरात परिषद आणि महाराष्ट्रात संयुक्त महाराष्ट्र समिती लढा देण्यासाठी कार्यरत झाली. द्विभाषिकाबद्दल दोन्ही भाषी जनतेत असंतोष होताच . सतत चार वर्षे जनतेने आंदोलने केल्यानंतर अखेर दि. १ मे १९६० रोजी या द्विभाषिकाची मुंबईसह महाराष्ट्र आणि गुजरात अशी दोन राज्ये बनविण्यात आली. मराठी भाषकांची कित्येक दिवसांची मागणी मान्य झाल्याने १ मे  १९६० हा दिवस महाष्ट्रात आत्यानंदाचा  दिवस होता.

मराठी भाषकांचे स्वतंत्र महाराष्ट्र राज्य या दिवशी अस्तित्वात आले व मराठी ही राजभाषा झाली ही आपल्या अभिमानाची बाब आहे. महाराष्ट्रराज्य स्थापनेचा हा वाढदिवस आपण दरवर्षी अतिशय आनंदाने साजरा करीत असतो.






No comments: